ΣΤΙΓΜΑΤΑ

Ποιητής, βιβλιογράφος, πολυγραφότατος μελετητής της λογοτεχνίας, με ισχυρότατο στίγμα στα νεοελληνικά γράμματα. Γεννήθηκε στην Πάτρα, σπούδασε Νομικά στην Αθήνα και εργάστηκε στην Εθνική Τράπεζα (Τομέας Εκδόσεων & Ιστορικού Αρχείου, έκδοση του πολιτιστικού περιοδικού της Εμείς / ο κόσμος της Εθνικής, διευθυντής του Τμήματος Δημοσίων Σχέσεων). Διετέλεσε τακτικός συνεργάτης της εγκυκλοπαίδειας Πάπυρος-Λαρούς-Μπριτάνικα, στην οποία έχει συγγράψει πάνω από 100 λήμματα για πρόσωπα, θέματα και περιοδικά της νεότερης και σύγχρονης ελληνικής λογοτεχνίας. Ανάλογα λήμματα έχει συγγράψει στο Παγκόσμιο Βιογραφικό Λεξικό της Εκδοτικής Αθηνών, στις σειρές Η παλαιότερη πεζογραφία μας, Η Μεσοπολεμική πεζογραφία και Η Μεταπολεμική πεζογραφία των εκδ. Σοκόλη και στο Λεξικό Νεοελληνικής Λογοτεχνίας των εκδ. Πατάκη.
Ασχολήθηκε με την λογοτεχνία από τα νεανικά του χρόνια. Κατά τη διάρκεια των σπουδών του, το 1959, απέσπασε το δεύτερο βραβείο στον πρώτο πανελλήνιο και παμφοιτητικό διαγωνισμό ποίησης, που είχε προκηρύξει το περ. Πανσπουδαστική, με αφορμή την επέτειο των 100 χρόνων από τη γέννηση τού Παλαμά. Είχε εκδώσει πολλά ποιητικά βιβλία, μελέτες για τη λογοτεχνία και δοκίμια, ενώ δημοσίευε επί σειρά ετών κριτικές λογοτεχνίας στον ημερήσιο και περιοδικό Τύπο. Συνεργάστηκε με την εφ. Τα Νέα, ως κριτικός βιβλίου και επιφυλλιδογράφος (1993-1999). Κείμενά του έχουν δημοσιευτεί στα περισσότερα λογοτεχνικά και φιλολογικά περιοδικά των τελευταίων σαράντα χρόνων και έχουν μεταφραστεί σε πολλές γλώσσες. Είχε επιμεληθεί εκδόσεις έργων του Σεφέρη και είχε συντάξει βιβλιογραφίες για πολλούς συγγραφείς.
Ήταν ιδρυτικό μέλος της Εταιρείας Συγγραφέων, του Ελληνικού Λογοτεχνικού και Ιστορικού Αρχείου (ΕΛΙΑ), της Ελληνικής Εταιρείας Γενικής και Συγκριτικής Γραμματολογίας, του Σπουδαστηρίου Νέου Ελληνισμού και της Εταιρείας Σπουδών Νεοελληνικού Πολιτισμού και Γενικής Παιδείας της Σχολής Μωραΐτη. Το 2006 ανακηρύχτηκε επίτιμος διδάκτωρ του Τμήματος Φιλολογίας του ΑΠΘ, το 2010 του Πανεπιστημίου Πατρών και το 2023 του Πανεπιστημίου Κύπρου. Το 2015 βραβεύθηκε με το βραβείο του Ιδρύματος Πέτρου Χάρη της Ακαδημίας Αθηνών για το σύνολο του έργου του, το 2021 με το Μεγάλο Τιμητικό Βραβείο του περ. Αναγνώστης, το 2022 με το Βραβείο «Βασίλης Μιχαηλίδης» της Κύπρου, με το Βραβείο «Ζαν Μορεάς» και το 2026 με το Ειδικό Βραβείο Καβάφη.

Βλ. και Χάρτη 

Εργογραφία
1963. Απόπλους, Ιδιωτική έκδοση (Ποιήματα).
1973. Επιστροφές, Ίκαρος (Ποιήματα).
1976. Αλφαβητάρι, Εφτάστιχα γυμνάσματα, Ολκός (Ποιήματα).
1978. Νέκυια, ΕΛΙΑ (Ποιήματα).
1979. Εργογραφία Σεφέρη (1931-1979), Βιβλιογραφική δοκιμή, ΕΛΙΑ.
1980. Γ.Κ. Κατσίμπαλης, Βιβλιογραφία και 12 κριτικά κείμενα, ΕΛΙΑ.
1981. Γράμματα στον Ερμόλαο, (Δυσκολίες γραμματικού), ΕΛΙΑ (Ποιήματα).
1982. Φωνές της σιωπής, [Αλφαβητάρι-Νέκυια-Γράμματα στον Ερμόλαο], εκδ. Γνώση.
1983. Βιβλιογραφικά Σικελιανού (1980-1982), ΕΛΙΑ.
1986. Γ.Σεφέρης, Η ποίηση στον κινηματογράφο, Διάττων.
1987. Τα βήματα του χρόνου, Σημειώσεις Νεοελληνικής Λογοτεχνίας, Διάττων.
1988. Κ.Π. Καβάφης, Σχέδια στο περιθώριο, Διάττων.
1990. Λογοτεχνικά περιοδικά της Αλεξάνδρειας (1904-1953), Διάττων.
1990. Γ. Σεφέρης-Τίμος Μαλάνος, Αλληλογραφία (1935-1963), Ολκός.
1992. Αλφαβητάρι, Τρίτη έκδοση, Διάττων (Ποιήματα).
1992. Γ. Σεφέρης, Δοκιμές, τρίτος τόμος, Παραλειπόμενα (1932-1971), Ίκαρος.
1993. Βιβλιογραφία Οδυσσέα Ελύτη (1971-1992), Εταιρεία Συγγραφέων.
1993. Νίκος Εγγονόπουλος, …και σ’ αγαπώ παράφορα, Γράμματα στη Λένα, Ίκαρος.
1993. Κλειδούχος μοίρα, Διάττων (Ποιήματα).
1996. Εισαγωγή στην ποίηση του Σεφέρη, Επιλογή κριτικών κειμένων, ΠΕΚ.
1998. Νίκος Γκάτσος, Ένας αφοσιωμένος, Δοκίμιο, Μπιλιέτο, Παιανία.
1998. Βιβλιογραφία Αλέξανδρου Κοτζιά (1942-1997), σε συνεργασία με τη Μαρία Ρώτα, Εταιρεία Συγγραφέων –
Κέδρος.
1998. Παρωδίες καβαφικών ποιημάτων (1917-1997), Πατάκης.
1999. Σκοτεινή πανσέληνος, Ποιήματα 1963-1993, Νεφέλη.
1999. Συμπαθητική μελάνη, Θέματα, Συγγραφείς, Έργα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας, Ερμής.
1999. Ανισόπεδες διαβάσεις, Βιβλιοκριτικές στα «Νέα» 1993-1996, Πατάκης.
2002. Ο βίος και το έργο του Κ.Π. Καβάφη, σε συνεργασία με τη Μαρία Στασινοπούλου, Μεταίχμιο.
2003. Κ.Π. Καβάφης, Ποιήματα, Ανθολογία, σε συνεργασία με τη Μαρία Στασινοπούλου, Μεταίχμιο.
2003. Ελληνικά καβαφογενή ποιήματα (1909-2001), Ανθολογία, Πανεπιστήμιο Πατρών.
2003. Βιβλιογραφία Κ.Π. Καβάφη, 1886-2000, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, Θεσσαλονίκη.
2006. Εις τα περίχωρα Αντιοχείας και Κερύνειας, Καβάφης-Σεφέρης, Ίκαρος.
2007. Ιχνογραφία, Κριτικά σχόλια, Γαβριηλίδης.
2007. Υπαινιγμοί, Γαβριηλίδης (Ποιήματα).
2009. Γ.Κ. Κατσίμπαλης & Γιώργος Σεφέρης, «Αγαπητέ μου Γιώργο», Αλληλογραφία (1924-1970), δύο τόμοι,
Ίκαρος.
2011. Ο ποιητής Λευτέρης Αλεξίου, εκδ. Δοκιμάκη, Ηράκλειο.
2011. Δύο αντιφωνήσεις, Κίχλη, (εκτός εμπορίου).
2013. Ο βίος και το έργο του Κ.Π. Καβάφη, σε συνεργασία με τη Μαρία Στασινοπούλου, Νέα έκδοση συμπληρωμένη, Μεταίχμιο.
2013. Αναγραφή δημοσιευμάτων (1958-2012), Δημήτρη Δασκαλόπουλου, (εκτός εμπορίου).
2013. Κ.Π. Καβάφης, Η ποίηση και η ποιητική του, Κίχλη.
2014. Γιώργος Σεφέρης, Ποιήματα (Νέα έκδοση), Ίκαρος.
2015. Με δίχτυ τον άνεμο, Κίχλη (Ποιήματα).
2016. Τα χρόνια μου και τα χαρτιά μου, Χρονικό, Πατάκης.
2016. Βιβλιογραφία Γιώργου Σεφέρη (1922-2016), Ίδρυμα Κώστα & Ελένης Ουράνη.
2017. Το δικαίωμα του αναγνώστη, Κείμενα για τον έντυπο λόγο, Γαβριηλίδης.
2018. Ιστορίες του 20^ού αιώνα, Επιφυλλίδες, Διαπολιτισμός, Πάτρα.
2020. Χωρικά ύδατα (Μελέτες), Μελάνι.
2024. Βιβλιογραφία Μανόλη Αναγνωστάκη 1941-2023, Όμιλος Φίλων Μ.Α.
2025. Σχόλια στον Σεφέρη, Σμίλη
2025. Ο ποιητής Μανόλης Αναγνωστάκης, Ίδρυμα Τάκη Σινόπουλου

Στη Βενετία το ’89, στο Φεστιβάλ με το «Μ’ αγαπάς;» του Πανουσόπουλου, εκτός από το βραβείο σεναρίου που χάθηκε —μου είπανε μετά— για μία ψήφο κι έτσι ο Βασίλης ο Αλεξάκης, ο Πανουσόπουλος κι εγώ δεν τιμηθήκαμε κι επισήμως, υπήρξε μια στιγμή που πήραμε το κατ’ εμέ άριστο των βραβείων: στο τέλος της προβολής εκείνο το Σάββατο, όπου η αίθουσα όρθιοι μας χειροκροτούσαν επί κάποια λεπτά, στραμμένος προς το μέρος μας και χειροκροτώντας κι αυτός έντονα ήταν ο Ούγκο Τονιάτσι ο γλυκός, αυτοπροσώπως.

(Κι ένα άρθρο αντίθετο μ’ εκείνα τα πουριτανικά που επιγραφόταν «Ma tu mi ami? —e tutti restano» αν θυμάμαι καλά, αυτό ακριβώς έλεγε. Πως όλοι εκείνοι, θεατές και κριτικοί ιδίως, που μπαινοβγαίνανε στις προβολές και σπάνια μένανε ως των ταινιών το τέλος, στο «Μ’ αγαπάς;» γέμισαν την αίθουσα και μείνανε ως το τέλος και απόλαυσαν το έργο).

Κι άλλο όμως θέλω να πω. Ο Περάκης, που ήταν μαζί μας, είχε αναλάβει να βιντεοσκοπεί το ταξίδι μας εκεί, ο των σκηνοθετών κι αυτός ο υπέροχος. Μόνο μια στιγμή, στην πλατεία τού Σαν Μάρκο, για ελάχιστο χρόνο, παίρνει από τα χέρια του την κάμερα ο Πανουσόπουλος, ο μεγάλος και φωτογράφος του ελληνικού κινηματογράφου. Και ξαφνικά ο κόσμος γίνεται παραπάνω, ξαφνικά τετραπέρατος, ξαφνικά ιδιαίτερος, εκλεκτός, τελείως άλλος.

(Είχα μαζί μου κι ένα βιβλίο μου να το δώσω στην Στεφάνια Σαντρέλι, μ’ ένα κείμενο μέσα γι’ αυτήν, ο νεαρός θαυμαστής της τότε. Δεν ήταν εκεί, το έδωσα σε μια κοπέλα τής RΑΙ φίλη της, που μας ακολουθούσε. Την ημέρα που δινόταν η συνέντευξη τύπου, αυτή η κοπέλα ήρθε και μου είπε πως εκεί που καθόμουνα ακριβώς την προηγούμενη χρονιά καθόταν η Σαντρέλι. Έστω).

( Από το ανέκδοτο βιβλίο Νουάρ στιγμές )

Στερεύει ο καιρός
στερεύουνε τα λόγια